در خلقت زمين فرموده : « فهى تبهج بزينة رياضها . . . و حلية ما سمطت به من ناضر انوارها » خ 91 ، 133 يعنى زمين سرور انگيز مىشود با زينت باغات آن و زيور آنچه در نظم و نخ كشيده شده از غنچه‌هاى با طراوت آن . سمع : قوهّ شنوائى . شنيدن . گوش . به معنى فهم و درك و طاعت نيز آيد چنان كه راغب و ديگران گفته‌اند . « استماع » گوش دادن . « اسماع » شنواندن . « سماع » به فتح اول : شنيدن و به كسر اوّل اسم فعل به معنى « اسمع » ( بشنو ) از اين ماده موارد زيادى در « نهج » آمده است : « رحم الله امرء سمع حكما فوعى و دعى الى رشاد فدنا » خ 76 ، 103 « سمعه » : آنست كه انسان كارى را براى شنواندن به ديگران انجام دهد چنان كه رياء به قصد نماياندن است در مقام موعظه فرموده : « و اعملوا فى غير رياء و لا سمعة فانه من يعمل لغير الله يكله الله لمن عمل له » خ 23 ، 65 « مسامع » جمع مسمع ( بر وزن منبر ) به معنى گوش است در خطبهء همّام فرموده : « و اذا مروّا بآية فيها تخويف اصغوا اليها مسامع قلوبهم » خ 193 ، 304 ناگفته نماند . سمع در قرآن مجيد پيوسته به صورت مفرد آمده ولى در « نهج » به صور مفرد و جمع هر دو آمده است ، رجوع شود به ( سمع ) در قاموس قرآن . اسماعيل : ناگفته نماند : اسماعيل در قرآن مجيد نام دو نفر از پيامبران است يكى اسماعيل ذبيح پسر ابراهيم عليهما السلام و جدّ رسول خدا صلى الله عليه و آله ، ديگرى اسماعيل صادق الوعد عليه السلام ، اين كلمه فقد يك بار در « نهج » آمده و مراد از آن اسماعيل بن ابراهيم است كه در موعظه گرفتن از گذشتگان فرموده : « فاعتبروا به حال ولد اسماعيل و بنى اسحاق و بنى اسرائيل عليهم السلام » خ 192 ، 297 . سمك : سقف . ارتفاع . بالا بردن و بالا رفتن : « سمكه سمكا : رفعه فارتفع » لازم و متعدى هر دو آمده است . از اين ماده فقط دو مورد در « نهج » يافته است دربارهء خلقت آسمانها فرموده : « جعل سفلاهنّ موجا مكفوفا و علياهنّ سقفا محفوظا و سمكا مرفوعا » خ 1 ، 41 منظور از سمك سقف است چنان كه فرموده : وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً در مقام دعا فرموده : « اللهم داحى المدحوّات و داعم المسموكات و جابل القلوب